İŞ VE SOSYAL GÜVENLİK HUKUKU EĞİTİMİ

İş ve Sosyal Güvenlik Hukuku Eğitimi Konuları

1. 4857 Sayılı İş Kanunu Çerçevesi

• 4857 → kapsam, istisna alanlar (deniz, hava, basın)
• Temel kavramlar: işçi, işveren, alt işveren, işyeri
• İşveren yükümlülükleri vs işçi yükümlülükleri
• TBK 6098 ile etkileşim noktaları
• İSG, sendika ve SGK mevzuatıyla çapraz ilişki

2. İş Sözleşmeleri

• Belirli süreli vs belirsiz süreli → hangisi ne zaman?
• Yazılı şekil zorunluluğu ve istisnaları (1 yıl üstü)
• Tam süreli ↔ kısmi süreli ↔ çağrı üzerine
• Deneme süresi: 2 ay (TİS ile 4 aya kadar)
• Sözleşmede zorunlu içerik: taraflar, ücret, görev, süre

3. Çalışma Sürelerine İlişkin Düzenlemeler

• Haftalık 45 saat, günlük 11 saat üst sınır
• Fazla çalışma %50, fazla sürelerle çalışma %25 zamlı
• Denkleştirme uygulaması nasıl kurulur? (2 ay / TİS ile 4 ay)
• Ara dinlenmesi: 4 saate kadar 15 dk, 4-7,5 saat 30 dk, 7,5+ saat 1 saat
• Gece çalışması 7,5 saat sınırı ve sağlık raporu zorunluluğu

4. Ücret ve Yan Haklar

• Brüt ücret → net ücret hesaplama akışı
• Asgari ücret tespiti: Asgari Ücret Tespit Komisyonu
• İlave tediye (kamu) ↔ özel sektör ikramiye uygulaması
• Ayni yardımlar: yemek, yol, giyim, eğitim katkısı
• Ücret eklerinin prime esas kazanca yansıması

5. İzin Hakları

• Yıllık izin: 14 / 20 / 26 gün (1-5 / 5-15 / 15+ yıl kıdem)
• Hafta tatili 24 saat kesintisiz + ücret hak edişi
• Mazeret izinleri: evlilik 3, ölüm 3, doğum 5 gün
• Doğum izni: doğum öncesi 8 hafta + doğum sonrası 8 hafta
• Süt izni 1,5 saat/gün, ücretsiz izin 6 ay (talep halinde)
• Kullanılmayan izin → fesih halinde net ücretten tazmin

6. İş Akdinin Feshi

• Geçerli sebep (madde 18) ↔ haklı sebep (madde 25)
• İşçinin haklı fesih hakkı: madde 24 (sağlık, ahlak, zorlayıcı)
• Bildirimli fesih süreleri: 2 / 4 / 6 / 8 hafta (kıdem bazlı)
• Derhal fesih hakkı hangi durumlarda doğar?
• Fesih bildiriminde yazılılık ve gerekçe zorunluluğu
• Fesih sonrası: çalışma belgesi, ibraname, bildirimler

7. Kıdem ve İhbar Tazminatı

• Kıdem hak ediş: 1 yıl + uygun fesih sebebi
• Hesaplama: 30 günlük giydirilmiş brüt × hizmet yılı
• Kıdem tavanı (memur emekli ikramiyesi) ve damga vergisi
• İhbar tazminatı: bildirimsiz fesihte ihbar süresi × ücret
• Kötüniyet tazminatı: ihbar süresinin 3 katı (madde 17)

8. İş Güvencesi

• Kapsam şartı: 30+ işçi + 6 ay kıdem + belirsiz süreli
• Geçerli sebep zorunluluğu: yetersizlik, davranış, işletmesel
• Süreç: fesih → 1 ay arabuluculuk → iş mahkemesi → istinaf
• İşe iade kararı: boşta geçen 4 ay + işe başlatmama 4-8 ay tazminatı
• İşe başvuru 10 iş günü, başlatma 1 ay zorunluluğu

9. İSG Mevzuatı

• 6331 → kapsam: tüm işveren ve çalışanlar (memur dahil)
• Risk değerlendirmesi periyodu: çok tehlikeli 2, tehlikeli 4, az tehlikeli 6 yıl
• İSG eğitimleri: işe başlangıçta + yenileme dönemleri
• İSG kurulu zorunluluğu: 50+ çalışan, 6 ay+ süreli işyeri
• İş kazası bildirimi: 3 iş günü içinde SGK'ya, kolluk gerekirse
• Meslek hastalığı: hekim raporu sonrası bildirim akışı

10. 5510 Sayılı SGK Kanunu

• 4/a (hizmet akdi) ↔ 4/b (Bağ-Kur) ↔ 4/c (memur)
• Sigorta kolları: KVSS, GSS, İSGUM, İşsizlik
• Tescil ve sigortalılık başlangıcı: işe giriş günü
• İsteğe bağlı sigorta şartları ve kazanım süreci
• Yurt dışı borçlanma ve hizmet birleştirme

11. İşe Giriş ve Çıkış Bildirimi

• 1. adım: İşe giriş bildirgesi → işe başlamadan 1 gün önce
• 2. adım: İşten çıkış bildirgesi → 10 iş günü içinde
• 3. adım: Doğru çıkış kodu seçimi (1-39 kategori)
• İnşaat, balıkçılık, mevsimlik için özel süreler
• Eksik/gecikmiş bildirim → idari para cezası tarifesi

12. Prime Esas Kazançlar

• PEK (prime esas kazanç): brüt + ikramiye + ödenek + ayni katkı
• Taban: aylık asgari ücret brütü
• Tavan: taban × 7,5 (yıllık ilan edilen)
• İstisnalar: yemek, çocuk, aile, ölüm yardımları (sınırlı)
• MUHSGK → muhtasar + APHB tek beyanname birleşimi

13. Sigorta Primleri

• Toplam prim oranı: işçi %14 + işveren %20,75 + işsizlik %3
• İşçi payı: %9 KVSS + %5 GSS
• İşveren payı: %11 KVSS + %7,5 GSS + %2,25 İSGUM
• Prim ödeme: takip eden ayın sonu (e-haciz riski)
• Gecikme zammı + gecikme faizi (TEFE/ÜFE bazlı)

14. İstihdam Teşvikleri

• 5510/81 → asgari ücret istisnası: 5 puan işveren prim indirimi
• 4447/Geçici 10 → genç ve kadın istihdamı teşviki
• 6111 → ilave istihdam teşviki (12-54 ay arası)
• 4857/30 → engelli istihdam prim teşviki
• Teşvikten yararlanma şartı: aylık beyanname + borç olmama + e-bildirge

15. İş Kazası ve Meslek Hastalığı

• İş kazası unsurları: sigortalı + zaman + yer + nedensellik bağı
• Akış: olay → ilk yardım → tutanak → SGK 3 iş günü içinde bildirim
• Meslek hastalığı: hekim raporu + meslek hastalığı listesi (yönetmelik)
• SGK tarafından ödenen gelirler: geçici iş göremezlik, sürekli iş göremezlik, ölüm geliri
• İşveren rücu sorumluluğu ve maddi/manevi tazminat davası

16. Engelli ve Eski Hükümlü İstihdam

• 50+ işçi çalıştıran özel sektör: %3 engelli zorunluluğu
• Kamu işyerleri: %4 engelli + %2 eski hükümlü
• İŞKUR üzerinden tescil ve aylık raporlama
• Engelli işçi prim teşviki → işveren payı Hazine'den
• Kontenjan eksikliği yaptırımı: aylık idari para cezası

17. Emeklilik Süreçleri

• Yaş ↔ prim gün sayısı ↔ sigortalılık süresi üçlü şart
• Kademeli geçiş tabloları (8 Eylül 1999 + 30 Nisan 2008 kırılımları)
• Kısmi yaşlılık ↔ tam yaşlılık ↔ malullük ayrımı
• EYT (Emeklilikte Yaşa Takılanlar) düzenlemesi uygulaması
• Erken emeklilik: maden, ağır ve tehlikeli işler için itibari hizmet

18. İdari ve Para Cezaları

• 4857 ceza tarifesi: ücret bordrosu, fazla çalışma, çalışma süresi
• 5510 ceza tarifesi: tescil, bildirge, APHB, prim borcu
• Tebligat akışı: tebliğ → 15 gün ödeme → erken ödeme %25 indirim
• İtiraz yolu: 15 gün içinde SGK İl Müdürlüğüne, sonra Sulh Hukuk
• Sık karşılaşılan hata → ceza eşleşmesi vakaları

19. Yargıtay Kararları

• 9. HD ↔ 22. HD ↔ 10. HD daire ayrımı (iş ↔ SGK)
• İşe iade emsali: davranış vs yetersizlik gerekçesi sınırı
• Mobbing tespiti içtihatları ve manevi tazminat
• İSG ihlali → işveren tam kusur sayıldığı vakalar
• Hizmet tespiti davası: sigortasız çalışma kanıt yükü

20. Uzaktan ve Esnek Çalışma

• Uzaktan Çalışma Yönetmeliği (2021) → yazılı sözleşme zorunluluğu
• Esnek modeller: tam uzaktan ↔ hibrit ↔ yoğunlaştırılmış
• İşveren yükümlülüğü: ekipman, gider, iletişim, gizlilik
• Çalışma süresi takibi ve bağlantı kesme hakkı
• SGK perspektifi: işyeri tescili, iş kazası tanımı, İSG eğitimi