YETKİNLİK BAZLI MÜLAKAT TEKNİKLERİ EĞİTİMİ

Yetkinlik Bazlı Mülakat Teknikleri Eğitimi Konuları

1. İş Analizi

• İş analizi = pozisyonun gerçek içeriğini ortaya çıkaran süreç
• Veri yöntemleri: gözlem + görüşme + anket + iş günlüğü + atölye
• Pozisyonu yapan + yöneticisi + iç müşterisi üçlüsünden veri al
• Çıktı: görev listesi + sorumluluk + yetki + KPI + yetkinlik gerekliliği
• Statik değil canlı doküman: 12-18 ayda bir güncellenir

2. İş Tanımı Hazırlama

• Bileşenler: amaç + ana sorumluluk + yetki + raporlama + KPI + yetkinlik
• Job posting ↔ job description farkı: ilki ilan, ikincisi resmi belge
• "Ne yapacak" ↔ "nasıl yapacak" ayrımı: nasıl çalışan kararı
• Esneklik payı: %20 "diğer benzer görevler" kapı açık tutar
• Yıllık güncelleme zorunlu: rol değiştikçe tanım kayar

3. Yetkinlik Modelleme

• Yetkinlik = bilgi + beceri + tutum + davranışın iş çıktısına yansıması
• 3 katman: temel (tüm pozisyonlar) + fonksiyonel + liderlik
• Teknik (hard skills) ↔ davranışsal (soft skills) ayrımı
• Davranış göstergesi → her seviye için somut örnek davranışla tanımlanır
• Lominger 67, Korn Ferry 38, Hay Group → hazır yetkinlik kütüphaneleri

4. İşe Alım Kaynakları

• İç havuz: terfi + rotasyon + iç ilan (referral indirimi olur)
• Dış kaynak: iş portalı, LinkedIn, kariyer fuarı, üniversite kampüs
• Pasif aday: aktif değil ama doğru teklife açık → headhunter alanı
• Çalışan tavsiye programı (referral): kalite yüksek + tutma oranı yüksek
• Sosyal kanal: X, Stack Overflow, GitHub → teknik pozisyonlarda etkili

5. Aday Veri Tabanı

• ATS (Applicant Tracking System) → süreç akışı + yasal kayıt
• CV tarama: anahtar kelime + deneyim + eğitim filtreleme
• Tarama tuzakları: tek tip CV biçimi ezilir → çeşitliliği kapatır
• Short list optimum: 3-5 aday → mülakat verimliliği maksimum
• Aday havuzu yönetimi: red edilen ama potansiyelliyi sakla, sonra ara

6. Mülakatın Amacı

• 3 amaç paralel: değerlendir + bilgi al + şirketi sat
• Aday tarafından bakış: mülakat = işveren sınavı; iki taraflı seçim
• Bilgi 3 katman: teknik + davranışsal + kültür uyumu
• Karar aracı olarak güvenilirlik: yapısız mülakatın tahmin gücü düşük (Schmidt-Hunter)
• Yapılandırılmış mülakat tahmin gücünü 2-3x artırır

7. Mülakat Çeşitleri

• Yapılandırılmış: aynı soru + aynı sırada + aynı kriter
• Davranışsal: "Geçmişte ne yaptınız?" → STAR cevabı
• Vaka mülakatı: gerçek iş probleminin canlı çözümü
• Sunum mülakatı: aday hazırlık + slide + savunma
• Panel: 2-4 mülakatçı eşzamanlı; farklı bakış açıları
• Stres mülakatı → tartışmalı; gerçek değerlendirme nadir, marka zararı yüksek

8. Yetkinlik Bazlı Mülakat

• Temel önerme: geçmiş davranış geleceği en iyi tahmin eder
• STAR formatı: Situation + Task + Action + Result
• CAR varyantı: Challenge + Action + Result
• Soru kalıbı: "Şu yetkinliği kullandığınız bir örnek anlatır mısınız?"
• Sondaj: "Tam olarak ne dediniz?", "O an ne hissettiniz?", "Sonuç ne oldu?"
• Hipotetik soru ("ne yapardınız?") tahmin gücü daha zayıf

9. Soru Tasarımı

• Açık (5N1K) ↔ kapalı (evet/hayır) dengesi
• Sondaj soruları: detay açan + zaman ekseni belirten
• Yetkinlik bazlı soru → her yetkinlik için 2-3 alternatif soru
• Soru bankası: pozisyon × yetkinlik matrisi → 30-50 soru
• Yasak soru: yönlendiren ("liderlik önemli, değil mi?") sorulara dikkat

10. Adayın Beden Dilini Okuma

• Tutarlılık testi: söz-beden-mikro mimik aynı yönde mi?
• Stres sinyalleri: kalem oynatma, ayak sallama, sık nefes
• Göz teması süresi: 60-70%; aşırı az kaçınma, aşırı çok dominasyon
• Aşırı yorum yapma tuzağı: tek hareket = anlam değil → örüntü ara
• Beden dili kültüre bağlı: göz teması Asya'da farklı

11. Online Mülakat

• Telefon ön elemesi 20-30 dk: temel uygunluk + maaş beklentisi
• Video mülakat: kamera açık + ışık karşıdan + arka plan nötr
• Asenkron video mülakat: aday kayıt + İK izleme → ölçek imkanı
• Online assessment: kişilik + yetkinlik + yetenek testleri
• Aday deneyimi: link gönder, hatırlatıcı, teknik destek hazır

12. Psikoteknik Testler

• Kişilik envanteri: MBTI, Big Five, DISC, OPQ32
• Yetkinlik testi: numerik + sözel + soyut akıl yürütme
• Assessment center: vaka + grup + sunum + rol oyunu birleşimi
• Sonuç yorumu: norma göre + multi-method onaylama → tek başına karar verme
• Test kalitesi: güvenilirlik (reliability) + geçerlilik (validity) şart

13. Mülakat Değerlendirme Formu

• Rubrik: yetkinlik × kriter × 1-5 puan
• Davranış kanıtı: her puanın ardında somut örnek
• Çoklu mülakatçı kalibrasyonu: ayrı puan → toplantı → uzlaşma
• Konsensüs ↔ ortalama: nitel tartışma yapıldıktan sonra puan
• Karar günlüğü: niye seçildi/seçilmedi → sonraki mülakatlarda ders

14. Hukuki Çerçeve

• İş Kanunu 5. madde → ayrımcılık yasağı (cinsiyet, ırk, din, siyasi düşünce)
• Sorulamayacak: medeni hal, çocuk planı, dini inanç, siyasi görüş, sağlık (iş için zorunlu değilse)
• KVKK: aday CV'si veri → açık rıza + aydınlatma + saklama süresi
• Saklama: işe alındıysa özlük dosyası; alınmadıysa 1-2 yıl (sınırlı)
• Eşit fırsat: pozisyon ile ilgili kriter dışı veri kullanma

15. Karar ve Geri Bildirim

• Final karar: çoklu mülakatçı + referans kontrolü + opsiyonel test
• Referans kontrolü: 2-3 referans, açık uçlu sorular
• Teklif paketi: maaş + yan hak + başlangıç + onboarding
• Red bildirimi: kişisel mesaj + spesifik geri bildirim → işveren markası
• Aday deneyimi metriği: NPS (Net Promoter Score) → "tavsiye eder misin?"