UYGULAMALI İŞ HUKUKU EĞİTİMİ

Uygulamalı İş Hukuku Eğitimi Konuları

1. İş Hukuku Çerçevesi

• 4857 sayılı İş Kanunu → temel kaynak; 50+ işçi farklı yükümlülük getirir
• 6098 Borçlar Kanunu → 4857 kapsamı dışı için tamamlayıcı (genel hizmet sözleşmesi)
• 5510 SGK + 6331 İSG + 4447 işsizlik → paket halinde uygulanır
• Uygulama hiyerarşi: Anayasa > uluslararası antlaşma > kanun > yönetmelik > içtihat
• Tipik uygulama sorunları: belge eksikliği, geç bildirim, hatalı fesih, eksik tazminat

2. İş Sözleşmesi Uygulamaları

• Türler: belirsiz / belirli / kısmi süreli / çağrı üzerine / deneme
• Yazılı zorunluluk: belirli süreli + uzaktan çalışma + 1 yıldan uzun belirsiz
• Zincirleme belirli süreli: 2. yenileme = belirsiz süreliye dönüşür
• Deneme süresi: en çok 2 ay; TİS ile 4 aya çıkar
• Esaslı unsur eksikliği: işveren 1 ay içinde yazılı belge vermek zorunda

3. Çalışma Süreleri Uygulaması

• Haftalık <=45 saat → 4857/63
• Günlük tavan: 11 saat (denkleştirme uygulansa bile)
• Fazla çalışma ücreti: saatlik × 1.5; fazla süre = haftalık 40-45 arası
• Denkleştirme: 2-4 ay içinde ortalama 45 saatte tutulması koşulu
• Ara dinlenme: <=4 saat → 15 dk; 4-7.5 saat → 30 dk; >7.5 saat → 60 dk
• Yıllık fazla mesai üst sınırı: 270 saat

4. Ücret ve Yan Haklar

• Asgari ücret altına inilemez (TÜFE/komisyon kararı)
• Ödeme süresi: ay sonundan itibaren en fazla 20 gün gecikme
• Gecikme zammı + işçinin iş görmekten kaçınma hakkı (4857/34)
• Yan haklar: yemek, yol, prim, ikramiye — ücret eki ↔ ücret farkı önemli
• Banka kanalı zorunlu (5+ işçi)
• Bordro ekinde ücret kalem ayrımı şart

5. Yıllık İzin Uygulamaları

• Hak ediş: 1 yıl çalışma sonrası
• Süreler: 1-5 yıl → 14 gün; 5-15 yıl → 20 gün; 15+ yıl → 26 gün
• 18 yaş altı / 50 yaş üstü → en az 20 gün
• İzin defteri / dijital kayıt zorunlu
• İş sözleşmesi son bulduğunda kullanılmayan izin → ücret olarak ödenir
• Yazılı talep alınmalı; tek taraflı dayatma fesih sebebi olabilir

6. Fesih ve Tazminat

• Geçerli sebep (4857/18): verim, davranış, ekonomik nedenler → ihbar gerek
• Haklı sebep (4857/24-25): ahlak, sağlık, zorlayıcı → ihbarsız fesih
• Kıdem tazminatı = 30 günlük giydirilmiş brüt × hizmet yılı
• Kıdem tavanı: kamu görevlisi azami emekli ikramiye tavanı
• İhbar süresi: 6 ay altı → 2 hafta; 6-18 ay → 4; 18 ay-3 yıl → 6; 3+ yıl → 8 hafta
• İbraname şartları: TBK 420 — açık + ödeme makbuzlu + 1 ay sonra

7. Bireysel Çıkarmalar ve Tensikat

• Bireysel çıkış: yazılı bildirim + sebep + savunma alma (4857/19)
• Toplu işten çıkarma (4857/29): 20-100 işçi → 10+, 101-300 → 10%, 300+ → 30+
• İŞKUR'a 30 gün önce bildirim + işyeri sendika temsilcisine danışma
• Toplu fesih dışı: emeklilik, deneme, askerlik, evlilik (kadın) ayrı kurallar
• İşten çıkış kodu (SGK) doğru girilmeli → tazminat hakkını etkiler

8. İş Güvencesi

• Kapsam: 30+ işçi + 6 ay+ kıdem + belirsiz süreli iş sözleşmesi
• Geçerli sebep zorunluluğu (4857/18)
• İşe iade davası: feshin tebliğinden itibaren 1 ay + arabuluculuk
• Sonuç: işveren işe almazsa → 4-8 aylık ücret tazminatı
• Boşta geçen süre ücreti: en fazla 4 aylık ücret + diğer haklar
• Yargıtay testi: fesih son çare miydi? (ultima ratio)

9. Sigorta Kolları Uygulaması

• 5510 sayılı kanun çatısı: 4/a (işçi) / 4/b (bağ-kur) / 4/c (memur)
• Kısa vadeli sigorta kolları: iş kazası, meslek hastalığı, analık, hastalık
• Uzun vadeli: malullük + yaşlılık + ölüm
• İşveren prim payı: %20.5 (5 puanlık indirim ile %15.5)
• İşsizlik sigortası: 600 gün prim → 6 ay; 900 gün → 8 ay; 1080 gün → 10 ay
• İşe giriş bildirgesi: işe başlama günü öncesinde verilmek zorunda

10. İSG Mevzuatı Uygulaması

• 6331 sayılı kanun → tüm işyerleri kapsamında, çalışan sayısı önemsiz
• Tehlike sınıfı: az / tehlikeli / çok tehlikeli (Bakanlık tebliği)
• Risk değerlendirmesi: az tehlikeli 6 yıl / tehlikeli 4 yıl / çok 2 yıl yenileme
• İSG kurulu zorunluluğu: 50+ çalışan + 6 ay+ süre
• İSG eğitim süresi: az tehlikeli 8 / tehlikeli 12 / çok 16 saat
• İSG profesyoneli zorunluluğu: tehlike sınıfına göre değişen sayıda

11. İdari ve Maddi Cezalar

• İşe giriş bildirgesi süresi ihlali → işçi başına ay sayısı × prim
• Yıllık ücretli izin defteri tutmama → her işçi için ayrı ceza
• İSG eğitimi vermeme → çalışan başına ceza
• İş kazasını bildirmeme → ekonomik + cezai sorumluluk
• Tebliği takiben 15 gün içinde itiraz hakkı (Sulh Ceza Hakimliği)
• Ceza azaltma: peşin ödeme indirimi (%25)

12. Uzaktan ve Esnek Çalışma

• Uzaktan Çalışma Yönetmeliği (2021) → yazılı sözleşme zorunlu
• Sözleşme zorunlu unsurları: iş tanımı, süre, ücret, donanım, iletişim
• İşveren yükümlülükleri: donanım + iletişim + ergonomi
• Çalışma süresi: işçi-işveren mutabakatı, kayıt tutulmalı
• Bağlantı kesme hakkı: mesai dışı zorunlu temas yasak
• İSG: ev ofisi de işyeri sayılır → risk değerlendirmesi yapılır

13. KVKK ve Çalışan Verisi

• Çalışan verisi → özel nitelikli kategori (sağlık, sendika üyeliği)
• Aydınlatma metni: işe alımdan önce + her amaç değişiminde
• Açık rıza istisna: iş sözleşmesi gereği zorunlu işleme (madde 5/2-c)
• Saklama süreleri: işten ayrılma + zamanaşımı süresi (10 yıl yaygın)
• Veri ihlali bildirimi: KVKK'ya 72 saat içinde
• VERBİS kayıt zorunluluğu (kapsam dışı işverenler hariç)

14. Mobbing ve Çalışan Hakları

• Hukuki tanım: sistematik, kasıtlı, süreklilik, mağdur ↔ fail asimetri
• Yargıtay testi: tek olay mobbing değil; örüntü gerekli
• İşveren sorumluluğu: BK 417 — çalışan kişiliğini koruma yükümlülüğü
• Manevi tazminat + iş akdi haklı fesih + işten ayrılma tazminatı talebi
• Şikayet mekanizmaları: iç şikayet hattı, KVKK, ALO 170, dava
• İspat yükü: işçi başlangıç + işveren mobbing olmadığını ispat

15. Yargıtay Kararları

• İşe iade davasında "geçerli sebep" testi → 9. HD içtihat istikrarı
• Fazla mesai ispatı: işçi tanık + işyeri kaydı + dijital iz
• Kıdem tazminatına dahil edilen kalemler: yemek, yol, prim (devamlı ödenirse)
• Hizmet tespiti davası: SGK'ya bildirilmeyen sürelerin tespiti
• Mobbing emsali: 22. HD 2013/693 (sistematiklik vurgusu)
• İSG kazasında işveren kusur derecesi → tazminat oranını belirler